نگهداری چرم طبیعی؛ ۱۰ راه ساده برای نو ماندن کت، کفش و کیف چرمی
کت چرمی‌تان کم‌کم خشک و بی‌رنگ شده؟ کفش چرمی‌تان بعد از بارندگی سفت شده؟ در این مقاله ۱۰ راه ساده و کاربردی برای نگهداری چرم طبیعی را می‌خوانید؛ از تمیز کردن و کرم‌زدن تا آویزان کردن کت و نگهداری کفش و کیف، تا چرم‌هایتان سال‌ها نرم و سالم بمانند.
زمان مطالعه تخمینی: 9 دقیقه
یک کت چرمی خوب یا یک جفت کفش چرم اصل، از آن خریدهایی است که اولش کلی ذوق دارید و بعد مدام نگران می‌شوید: «اگر خیس شود چه؟ اگر ترک بخورد چه؟» خبر خوب این است که نگهداری چرم طبیعی اصلاً سخت نیست. فقط چند اصل ساده دارد و چند اشتباه رایج که باید از آن‌ها دوری کنید. اگر این نکته‌ها را رعایت کنید، چرم‌تان سال‌ها سالم می‌ماند و حتی با گذر زمان ظاهر خاص‌تری پیدا می‌کند. در این مقاله قدم‌به‌قدم همین نکته‌ها را با هم مرور می‌کنیم.
چرا نگهداری چرم طبیعی این‌قدر مهم است؟
چرم طبیعی در اصل پوست فرآوری‌شده‌ی حیوان است. یعنی مثل پوست خودمان هم به چربی و رطوبت مناسب نیاز دارد و هم از آفتاب، گرمای زیاد و شوینده‌های تند آسیب می‌بیند. اگر مراقبتش نکنید، کم‌کم چربی طبیعی‌اش را از دست می‌دهد، خشک و سفت می‌شود و آخرش ترک می‌خورد. اما اگر درست نگهداری شود، یکی از بادوام‌ترین جنس‌هایی است که در لباس و لوازم شخصی پیدا می‌کنید.
اول نوع چرم‌تان را بشناسید
همه‌ی چرم‌ها یک‌جور نیستند و روش مراقبت از هرکدام کمی فرق می‌کند. سه حالت رایج دارند:
- چرم صاف و پوشش‌دار: سطحش یکدست و کمی براق است و یک لایه‌ی محافظ رویش کشیده‌اند. مقاوم‌تر است و نگهداری‌اش راحت‌تر.
- چرم بدون پوشش (آنیلین): ظاهرش مات و طبیعی است، اما به لکه و آب حساس‌تر است.
- جیر و نوبوک: سطح مخملی دارند و مثل چرم‌های معمولی نگهداری نمی‌شوند.
یک تست ساده هم هست: یک قطره آب را در گوشه‌ای که دیده نمی‌شود بچکانید. اگر روی سطح ماند، چرم پوشش دارد. اگر زود جذب شد و آن نقطه تیره شد، چرم‌تان حساس‌تر است و باید بیشتر مراقبش باشید. برچسب راهنمای محصول را هم حتماً بخوانید.
مرتب گردگیری کنید
گردوغبار کم‌کم در چین‌وچروک‌های چرم می‌نشیند و سطح آن را کدر می‌کند. هر چند وقت یک بار با پارچه‌ی نرم و خشک (مثلاً میکروفایبر) روی کت و کیف دست بکشید. برای کفش هم یک برس نرم، ترجیحاً از موی اسب، کافی است.
تمیز کردن را ملایم انجام دهید
برای لکه‌ها و کثیفی‌های سبک همین مراحل کافی است:
- پارچه‌ی تمیزی را با آب ولرم کمی نمدار کنید؛ خیس نباشد.
- اگر لازم بود، چند قطره صابون ملایم یا شوینده‌ی مخصوص چرم به آن اضافه کنید.
- با حرکت‌های آرام و بدون فشار، سطح چرم را پاک کنید.
- با پارچه‌ی خشک بگیرید و بگذارید در هوای اتاق کامل خشک شود.
از الکل، استون، سفیدکننده، مایع ظرفشویی غلیظ و اسکاچ برای چرم استفاده نکنید. دستمال مرطوب‌های معمولی هم بهتر است سراغ چرم نروند، چون بعضی‌شان الکل دارند.
هر چند ماه یک بار کرم و نرم‌کننده بزنید
چرم وقتی خشک شود ترک می‌خورد. کرم یا نرم‌کننده‌ی مخصوص چرم چربی از دست‌رفته را برمی‌گرداند و بهترین راه برای جلوگیری از ترک خوردن چرم است. چند نکته‌ی مهم:
- معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یک بار کافی است. کفشی که زیاد می‌پوشید، کمی زودتر به کرم نیاز پیدا می‌کند.
- یک لایه‌ی نازک را با پارچه‌ی نرم و حرکت دایره‌ای روی چرم بکشید، حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه صبر کنید و بعد اضافه‌اش را پاک کنید.
- قبل از شروع، کرم را در یک جای نامحسوس امتحان کنید. گاهی رنگ چرم بعد از کرم کمی تیره‌تر می‌شود.
- زیاده‌روی نکنید. چرمِ زیادی چرب‌شده شل و کدر می‌شود و گردوغبار بیشتری به خودش می‌گیرد.
- روغن زیتون، وازلین و کرم بدن را جایگزین کرم چرم نکنید. ممکن است لکه بیندازند یا چرم را تیره کنند.
از آفتاب و گرما دور نگه دارید
آفتاب مستقیم رنگ چرم را می‌پراند و آن را خشک می‌کند. گرمای زیاد هم همین‌طور. کت و کیف چرمی را کنار پنجره‌ی آفتاب‌گیر، روی داشبورد یا صندلی ماشینِ پارک‌شده زیر آفتاب و نزدیک بخاری و شوفاژ نگذارید.
اگر چرم خیس شد، عجله نکنید
یک بار خیس شدن معمولاً مشکلی درست نمی‌کند؛ خشک کردن اشتباه است که چرم را خراب می‌کند. این‌طور عمل کنید:
- آب اضافه را با حوله یا پارچه‌ی خشک بگیرید. آرام فشار بدهید و نمالید.
- بگذارید در دمای اتاق و جایی که هوا جریان دارد خشک شود.
- سراغ سشوار، شوفاژ و آفتاب نروید. گرمای ناگهانی چرم را سفت و ترک‌دار می‌کند.
- داخل کفش خیس را با حوله یا کاغذ ساده‌ی مچاله پر کنید و بعد از چند ساعت عوضش کنید. از روزنامه روی کفش روشن استفاده نکنید، چون جوهرش ممکن است رنگ بدهد.
- وقتی کاملاً خشک شد، یک لایه‌ی نازک کرم بزنید.
اگر پیش‌بینی هوا بارانی است، قبلش اسپری ضدآب مخصوص چرم بزنید. برای جیر و نوبوک هم اسپری مخصوص خودشان را بخرید.
کت چرمی را درست آویزان کنید
بیشتر آسیب‌ها موقع نگهداری از کت چرمی در کمد اتفاق می‌افتد. این چند نکته کمک می‌کند:
- از چوب‌لباسی پهن و پددار استفاده کنید. چوب‌لباسی سیمی یا باریک به شانه‌ها فشار می‌آورد و فرم کت را خراب می‌کند.
- کت را داخل کاور پارچه‌ای یا کتانی بگذارید تا هوا از آن عبور کند. کاور نایلونی رطوبت را نگه می‌دارد و راه را برای کپک باز می‌کند.
- کت‌ها را در کمد فشرده نکنید و بین لباس‌ها کمی جا بگذارید.
- جیب‌ها را پر نکنید. گوشی، سوئیچ و کیف پول کم‌کم شکل جیب را عوض می‌کنند.
- آخر فصل سرما، قبل از جمع کردن کت، آن را تمیز کنید و یک نوبت کرم بزنید.
به کفش چرمی استراحت بدهید
- یک جفت کفش را هر روز نپوشید. پا در طول روز عرق می‌کند و کفش چرمی بعدش به یک روز کامل وقت نیاز دارد تا خشک شود.
- بعد از درآوردن کفش، قالب کفش (ترجیحاً چوبی) داخلش بگذارید. هم فرم کفش را نگه می‌دارد و هم رطوبت را می‌گیرد.
- تمیز کردن کفش چرمی کار پیچیده‌ای نیست: بعد از هر چند بار پوشیدن گردوغبارش را با برس بگیرید، لکه‌ها را با پارچه‌ی کمی نمدار پاک کنید و گاهی کرم هم‌رنگ بزنید.
- کفش جیر و نوبوک را فقط با برس و پاک‌کن مخصوص جیر تمیز کنید و کرم چرم روی آن‌ها نزنید.
- اگر کفش بو گرفته، شب‌ها کمی جوش شیرین داخلش بریزید و صبح تکان بدهید.
کیف چرمی را شکل‌دار نگه دارید
مراقبت از کیف چرمی بیشتر به شکل و جای نگهداری‌اش بستگی دارد:
- وقتی از کیف استفاده نمی‌کنید، خالی‌اش کنید و داخلش کاغذ یا پارچه بگذارید تا فرمش را حفظ کند.
- کیف را داخل کیسه‌ی پارچه‌ای نفس‌کش نگه دارید، نه نایلون.
- کیف را بیش از حد پر نکنید و دسته‌هایش را با وزن زیاد نکشید.
- کیف را از جوهر خودکار، عطر و اسپری مو دور نگه دارید. لباس‌های جین و تیره‌ی نو هم گاهی روی چرم روشن رنگ می‌دهند.
جلوی رطوبت و کپک را بگیرید
رطوبت یکی از دشمنان اصلی چرم است. چرم‌ها را در انباری نمور یا زیرزمین نگه ندارید. داخل کمد یک کیسه‌ی سیلیکاژل یا جاذب رطوبت بگذارید و هر چند وقت یک بار در کمد را باز کنید تا هوا بخورد.
اگر کپک زده بود، اول گردش را با پارچه‌ی خشک (ترجیحاً بیرون از خانه) پاک کنید. بعد با پارچه‌ای که کمی با مخلوط آب و سرکه‌ی سفید به نسبت مساوی نمدار شده، آرام روی جای کپک بکشید. اول در یک نقطه‌ی نامحسوس امتحانش کنید. بعد بگذارید کامل خشک شود و آخرش کرم بزنید. اگر کپک گسترده بود، کار را به متخصص بسپارید.
راه‌های ساده برای لکه و خط‌وخش
- لکه‌ی چربی تازه: اول با دستمال بگیریدش و نمالید. بعد روی لکه کمی پودر ذرت، جوش شیرین یا پودر بچه بریزید، چند ساعت صبر کنید و با برس نرم پاکش کنید.
- لکه‌ی جوهر یا رنگ: نمالید و پاک‌کننده‌ی خانگی امتحان نکنید. بهتر است به متخصص چرم بسپارید.
- خط‌وخش سطحی: با نوک انگشت یا پارچه‌ی نرم آرام روی آن مالش بدهید. گرمای دست و چربی طبیعی چرم اغلب آن را کمرنگ می‌کند. اگر نشد، کرم هم‌رنگ چرم کمک می‌کند.
کی باید چرم را به متخصص بسپارید؟
در این موارد بهتر است چرم را دست کسی بدهید که در ترمیم و رنگ‌کاری چرم تجربه دارد؛ برای کفش و کیف، یک کفاش یا تعمیرکار کیف باتجربه، و برای کت، کسی که قبلاً روی کت چرم طبیعی کار کرده است. قبل از سپردن چرم حتماً بپرسید که چنین کاری را انجام داده‌اند، و بدون پرسیدن آن را به خشک‌شویی معمولی نبرید.
جمع‌بندی: نگهداری چرم طبیعی سخت نیست
خلاصه‌ی حرف‌ها این است: چرم را مرتب گردگیری کنید، تمیز کردنش را ملایم انجام دهید، هر چند ماه یک بار کرم بزنید و آن را از آفتاب، گرما و رطوبت دور نگه دارید. کت را روی چوب‌لباسی مناسب بیاویزید، کفش را استراحت بدهید و کیف را شکل‌دار نگه دارید. هیچ‌کدام از این کارها زمان زیادی نمی‌برد، اما عمر چرم‌تان را چند سال بیشتر می‌کند. اگر شما هم ترفند یا تجربه‌ی دیگری در نگهداری چرم طبیعی دارید، در بخش نظرات برایمان بنویسید.
