خواص لبو؛ فواید چغندر قرمز برای قلب، بارداری، گوارش و سلامت بدن
با سرد شدن هوا، لبوهای سرخ و شیرین دوباره مهمان چرخ‌دستی‌های خیابانی می‌شوند؛ اما این خوراکی خوش‌رنگ و خوش‌طعم، فراتر از یک میان‌وعده زمستانی است. لبو یا چغندر قرمز سرشار از مواد معدنی، ویتامین‌ها و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است. در این مقاله با ارزش غذایی لبو، جایگاه آن در طب سنتی، خواص چغندر قرمز برای سلامت قلب، دوران بارداری، دستگاه گوارش و تقویت عضلات آشنا می‌شویم و نکات مهمی را درباره مصرف آن بررسی می‌کنیم.
زمان تخمینی مطالعه: 9 دقیقه
خبرهای داغ درباره لبو؛ از تاریخچه تا خواص چغندر قرمز
هوا که سرد می‌شود، بازار لبو داغ می‌شود و دوباره سر و کله چرخ‌دستی‌ها پیدا می‌شود؛ با آن لبوهای سرخ و قشنگی که به همه ما چشمک می‌زنند.
راستی، آیا می‌دانستید که لبو از اروپا به ایران آمده است؟ آیا می‌دانستید که چینی‌ها در طب سنتی خود اهمیت زیادی برای لبو قائل هستند؟ یا اینکه چغندر قرمز به دلیل داشتن ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، توجه پژوهشگران حوزه سرطان را نیز جلب کرده است؟
لبو در گروه سبزی‌ها قرار دارد و بسیاری از افراد آن را برای تهیه سالاد مصرف می‌کنند. این گیاه اغلب در نواحی ساحلی اروپا و آسیا رشد می‌کند. چغندر از اروپا به آسیا راه یافته است و پیش از آنکه رومی‌ها کشت آن را آغاز کنند، مردم از برگ‌هایش برای تهیه انواع غذاها استفاده می‌کردند.
لبو در یک نگاه؛ ارزش غذایی چغندر قرمز
لبو یکی از سبزی‌های خوش‌طعم و شیرین است که کالری نسبتاً کمی دارد. طعم و رنگ خاص این سبزی توجه کودکان را نیز جلب می‌کند و اشتهای آن‌ها را برمی‌انگیزد.
مطالعات نشان داده‌اند که هر ۱۰۰ گرم چغندر خام حاوی ۶۸ گرم آب، ۶/۷ گرم کربوهیدرات، ۰/۱ گرم چربی و ۳ کالری انرژی است. درحالی‌که هر ۱۰۰ گرم چغندر پخته، ۲۸ گرم آب، ۹/۵ گرم کربوهیدرات، ۲/۳ گرم پروتئین، ۰/۱ گرم چربی و ۶۴ کالری انرژی دارد.
هنگام پخت چغندر، کالری آن به دلیل آزاد شدن کربوهیدرات‌ها و پروتئین‌ها افزایش می‌یابد و دستگاه گوارش نیز این مواد را راحت‌تر جذب می‌کند.
چغندر منابع خوبی از مواد معدنی و انواع ویتامین‌ها را در خود جای داده است. جدول زیر مقدار مواد مغذی موجود در هر ۱۰۰ گرم چغندر خام را نشان می‌دهد:
| ماده مغذی | مقدار در ۱۰۰ گرم چغندر خام |
|---|---|
| آب | ۶۸ گرم |
| کربوهیدرات | ۶/۷ گرم |
| چربی | ۰/۱ گرم |
| پتاسیم | ۳۸۰ میلی‌گرم |
| آهن | ۱ میلی‌گرم |
| کلسیم | ۲۰ میلی‌گرم |
| فولات | ۱۵۰ میکروگرم |
| کاروتن | ۲۰ میکروگرم |
| ویتامین C | ۵ میلی‌گرم |
| انرژی | ۳ کالری |
جایگاه چغندر در طب سنتی
در یونان و روم باستان، مردم از چغندر قرمز برای کمک به رفع تب استفاده می‌کردند. بسیاری از پزشکان اروپایی باور داشتند که آب این سبزی به تقویت اندام‌های بدن کمک می‌کند و خاصیت تصفیه‌کنندگی دارد.
نوشیدن آب چغندر کبد، کلیه‌ها، کیسه صفرا و روده را تحریک می‌کند و به تقویت فعالیت دستگاه گوارش کمک می‌کند.
علاوه بر این، بسیاری از پزشکان معتقد بودند که چغندر سیستم لنفاوی را تحریک می‌کند، سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند و از بروز سرماخوردگی در فصل سرما جلوگیری می‌کند.
در طب سنتی چین نیز پزشکان از چغندر برای بهبود عملکرد قلب، ایجاد آرامش روان و تصفیه خون استفاده می‌کردند. آن‌ها باور داشتند که مصرف چغندر به رفع کسالت کمک می‌کند و افراد خسته و ضعیف را از این وضعیت نجات می‌دهد.
همچنین، متخصصان طب سنتی معتقد بودند که این سبزی تنبلی کبد را کاهش می‌دهد و فعالیت این اندام را افزایش می‌دهد. آن‌ها مصرف چغندر را به زنان یائسه‌ای که مشکلات هورمونی دارند، توصیه می‌کردند؛ زیرا باور داشتند این سبزی به تنظیم هورمون‌ها و کاهش علائم آزاردهنده ناشی از بی‌نظمی هورمونی کمک می‌کند.
خواص لبو برای سلامت قلب و عروق
وجود مقدار زیادی فولات در چغندر، این سبزی را به ماده‌ای ارزشمند برای سلامت سیستم قلبی‌عروقی تبدیل می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف منظم این سبزی می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش دهد.
یافته‌های اخیر نشان می‌دهند که مصرف یک عدد چغندر ۱۰۵ گرمی، ۳۵ درصد از نیاز روزانه بدن به فولات را تأمین می‌کند. دریافت مقدار کافی فولات نیز سطح ترکیبی به نام هموسیستئین را در خون کاهش می‌دهد.
لبو به دلیل رنگ منحصربه‌فرد خود، ترکیبات آنتی‌اکسیدانی فراوانی دارد. این ترکیبات از سلول‌ها در برابر آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کنند و به همین دلیل، پژوهشگران نقش آن‌ها را در پیشگیری از سرطان بررسی می‌کنند.
مصرف لبو در دوران بارداری
متخصصان توصیه می‌کنند مادران از دو تا سه ماه پیش از بارداری، مصرف مکمل فولیک اسید را آغاز کنند تا بدن آن‌ها پیش از شروع بارداری ذخایر کافی این ماده مغذی را فراهم کند؛ زیرا کمبود اسید فولیک در این دوران می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به جنین وارد کند که اختلال در تشکیل لوله عصبی یکی از آن‌هاست.
پژوهشگران در مطالعات مربوط به تأثیر چغندر بر دوران بارداری دریافته‌اند که مصرف مواد غذایی سرشار از فولات، مانند لبو، می‌تواند به حفظ سلامت جنین کمک کند.
لبو و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی؛ ارتباط چغندر با سرطان
لبو به دلیل رنگ منحصربه‌فرد خود، ترکیبات آنتی‌اکسیدانی فراوانی دارد. این ترکیبات از سلول‌ها در برابر آسیب‌های اکسیداتیو محافظت می‌کنند و به همین دلیل، پژوهشگران در مطالعات مرتبط با سرطان به بررسی آن‌ها می‌پردازند.
امروزه دانشمندان ترکیبات موجود در چغندر، از جمله برخی کاروتنوئیدها و فلاونوئیدها را به دلیل ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی آن‌ها بررسی می‌کنند.
پژوهشگران در مطالعات مختلف، ارتباط ترکیبات موجود در چغندر را با سرطان‌هایی مانند سرطان روده، ریه، پروستات، پستان، لوسمی و رکتوم بررسی کرده‌اند.
جبران ضعف عضلانی با مصرف لبو
چغندر از جمله سبزی‌هایی است که شاخص گلیسمی نسبتاً بالایی دارد و پژوهشگران عدد ۴۶ را برای آن محاسبه کرده‌اند. همچنین بدن قند موجود در این سبزی را به‌سرعت و به‌آسانی جذب می‌کند. به همین دلیل، متخصصان تغذیه مصرف آن را به افرادی که به‌طور مداوم فعالیت ورزشی دارند، توصیه می‌کنند.
هنگام ورزش، عضلات دائماً منقبض می‌شوند و برای فعالیت خود به انرژی نیاز دارند. بنابراین، مصرف این سبزی می‌تواند به تأمین انرژی مورد نیاز بدن کمک کند.
نکات مهم درباره مصرف و پخت لبو
برای پختن چغندر از ظروف آلومینیومی استفاده نکنید.
چغندر حاوی آهن، ویتامین C و اسید فولیک است. منابع تغذیه‌ای سنتی نیز این سبزی را ماده‌ای مؤثر در پیشگیری از کم‌خونی، به‌ویژه در دختران جوان، معرفی می‌کنند.
در طب سنتی، املاح موجود در شیره چغندر را ترکیباتی با خاصیت پاک‌کنندگی کبد، کلیه و کیسه صفرا می‌دانند.
چغندر خاصیت ملین، نرم‌کننده و ادرارآور دارد و به رفع یبوست کمک می‌کند. این سبزی همچنین برای سلامت دستگاه گوارش اهمیت زیادی دارد؛ اما نباید فراموش کنیم که زیاده‌روی در مصرف آن ممکن است به معده آسیب برساند و دل‌پیچه ایجاد کند. برخی منابع طب سنتی برای جلوگیری از این مشکل، پخت چغندر همراه با عدس را پیشنهاد می‌کنند.
خواص غذایی چغندر در طب سنتی
طبع چغندر گرم و تر است. منابع طب سنتی شیره چغندر را یکی از بهترین شیره‌های گیاهی می‌دانند؛ زیرا این شیره به ساخت گلبول‌های قرمز خون کمک می‌کند، خون را تصفیه می‌کند و جریان خون را بهبود می‌بخشد. از این رو، بسیاری از متخصصان طب سنتی مصرف چغندر را به خانم‌ها توصیه می‌کنند.
چغندر قرمز یا لبو فیبر فراوان و اسید فولیک دارد؛ به همین دلیل، گنجاندن آن در سبد غذایی بیماران قلبی و زنان باردار اهمیت دارد.
منابع طب سنتی خواص متعددی برای چغندر ذکر می‌کنند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- کمک به پیشگیری از کم‌خونی: لبو آهن، ویتامین C و اسید فولیک دارد و از این نظر در برنامه غذایی افراد، به‌ویژه دختران جوان، اهمیت دارد.
- کمک به عملکرد دستگاه گوارش: چغندر خاصیت ملین و نرم‌کننده دارد و به رفع یبوست کمک می‌کند.
- کمک به دفع ادرار: چغندر با خاصیت ادرارآوری خود به دفع ادرار کمک می‌کند.
- کمک به افزایش اشتها: مصرف چغندر می‌تواند اشتها را افزایش دهد.
- تأثیر بر سلامت پوست: منابع طب سنتی مصرف چغندر را برای بهبود برخی مشکلات پوستی مفید می‌دانند.
- کمک به تأمین ویتامین A: چغندر مانند هویج کاروتن دارد و بدن این ماده را به ویتامین A تبدیل می‌کند.
- کمک به سلامت مفاصل: چغندر ترکیبات آنتی‌اکسیدانی فراوانی دارد و منابع طب سنتی مصرف آن را برای کاهش درد مفاصل و نقرس مفید می‌دانند.
همچنین، برخی منابع طب سنتی خوردن چغندر پخته را برای رعشه مفید می‌دانند؛ به‌خصوص اگر برگ آن سرخ‌رنگ باشد.
از دیگر توصیه‌های سنتی می‌توان به مصرف برگ چغندر خام برای بهبود ورم طحال، استفاده از مخلوط چغندر و آب هویج برای کمک به دفع سنگ کلیه و مصرف این سبزی در هوای خشک، به‌ویژه فصل زمستان، اشاره کرد.
در طب سنتی، متخصصان شست‌وشوی سر با جوشانده برگ چغندر را برای کاهش شوره و چربی مو و مقابله با شپش توصیه می‌کنند. همچنین، آن‌ها قرار دادن دست و پاهای ترک‌خورده در آب گرم‌شده برگ چغندر را یکی دیگر از روش‌های سنتی برای بهبود این عارضه می‌دانند.ار دادن دست و پاهای ترک‌خورده در آب گرم‌شده برگ چغندر، یکی دیگر از کاربردهای سنتی این گیاه به شمار می‌رود.
طرز تهیه شربت چغندر؛ نوشیدنی طبیعی و مقوی
شربت چغندر در منابع طب سنتی جایگاه ویژه‌ای دارد. این منابع شربت چغندر را نوشیدنی‌ای تقویت‌کننده می‌دانند که به دفع سموم بدن کمک می‌کند.
مواد لازم برای تهیه شربت چغندر:
- سه تا چهار عدد چغندر خام
- یک لیوان آب معدنی
روش تهیه:
۱. ابتدا چغندرهای خام را به‌خوبی بشویید و آماده کنید.
۲. با استفاده از آبمیوه‌گیری، آب سه تا چهار عدد چغندر را بگیرید.
۳. آب چغندر را با یک لیوان آب معدنی مخلوط کنید.
۴. نوشیدنی را در لیوان بریزید و سرو کنید.
لبو یا چغندر قرمز یکی از سبزی‌های خوش‌رنگ و خوش‌طعم فصل سرماست. این سبزی علاوه بر طعم شیرین و دلپذیر، مواد معدنی، ویتامین‌ها، فیبر و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی فراوانی دارد. می‌توانید لبو را در برنامه غذایی روزانه خود بگنجانید، با آن سالاد تهیه کنید یا از آب چغندر برای تهیه نوشیدنی استفاده کنید. طب سنتی نیز خواص متعددی برای این سبزی برمی‌شمارد. بااین‌حال، مصرف متعادل لبو اهمیت دارد و نباید آن را جایگزین درمان‌های پزشکی کنید.
مقاله های بیشتر 🌷:
